การแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบในยุคปัจจุบันไม่สามารถพึ่งพากฎหมายอาญาเพียงอย่างเดียวได้อีกต่อไป บทเรียนจากต่างประเทศชี้ให้เห็นว่า รัฐจำเป็นต้องใช้ “ยุทธศาสตร์ผสมผสาน” (Hybrid Strategy):
- ด้านกฎหมาย: ต้องปิดช่องว่างเรื่องเพดานดอกเบี้ยให้ครอบคลุมถึงค่าธรรมเนียมแฝง (เหมือน UK) และมีบทลงโทษที่เด็ดขาดต่อผู้สนับสนุน (เหมือนสิงคโปร์)
- ด้านโครงสร้าง: ต้องขจัดแรงจูงใจในการเอารัดเอาเปรียบ เช่น การห้ามประกันการฆ่าตัวตาย (เหมือนญี่ปุ่น) หรือการควบคุม Rent-a-Bank (เหมือนสหรัฐฯ)
- ด้านเทคโนโลยี: ความร่วมมือกับ Platform (Google/Apple) เป็นทางลัดที่มีประสิทธิภาพสูงสุดในการหยุดยั้งแอปเงินกู้เถื่อน
- ด้านทางเลือก: การปราบปรามต้องมาพร้อมกับทางออก รัฐต้องสร้างแหล่งเงินทุนรายย่อยที่เข้าถึงได้จริงและไม่มีหลักประกัน (เหมือนอินเดีย) เพื่อไม่ให้ประชาชนถูกผลักกลับไปสู่วงจรหนี้นอกระบบอีกครั้ง
