ปัญหาการเข้าถึงข้อมูลทะเบียนราษฎรของจำเลยก่อนการยื่นฟ้องคดีแพ่งและคดีผู้บริโภค มีผลกระทบต่อสิทธิในการเข้าถึงศาลของประชาชนอย่างมาก โดยเฉพาะเมื่อกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งกำหนดหลักอำนาจศาลโดยยึดภูมิลำเนาของจำเลยเป็นสำคัญ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 6 วรรคหนึ่ง การที่ผู้ฟ้องไม่สามารถตรวจสอบหรือคัดสำเนารายการทะเบียนราษฎรของจำเลยได้ล่วงหน้า อาจทำให้ยื่นฟ้องผิดเขตอำนาจศาล ส่งผลให้คดีอาจถูกจำหน่ายหรือเกิดความล่าช้า อันเป็นการเพิ่มภาระทั้งด้านเวลาและค่าใช้จ่ายโดยไม่จำเป็น
การจำกัดการเข้าถึงข้อมูลดังกล่าวมีฐานจากการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 แต่การตีความและการบังคับใช้ที่เข้มงวดเกินสมควรกลับก่อให้เกิดอุปสรรคต่อการใช้สิทธิทางศาล ซึ่งขัดกับหลักการอำนวยความยุติธรรมโดยสะดวกและรวดเร็ว เพราะมีความจำเป็นอย่างยิ่งในการตรวจสอบที่อยู่จำเลยก่อนฟ้อง กล่าวได้ว่าเกิดภาวะความตึงเครียดเชิงนโยบาย ระหว่างการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลกับสิทธิในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม
ปัญหาดังกล่าวส่งผลกระทบต่อประชาชนทั่วไปมากกว่าวิชาชีพกฎหมาย เนื่องจากหน่วยงานรัฐ เช่น ศาล อัยการ หรือพนักงานสอบสวน สามารถเข้าถึงข้อมูลทะเบียนราษฎรได้โดยตรง ขณะที่ประชาชนกลับถูกจำกัดอย่างมาก ขัดต่อหลักความเสมอภาคในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม
กรมการปกครอง ต้องอนุญาตให้ประชาชนสามารถคัดสำเนารายการทะเบียนราษฎรได้โดยง่าย เฉพาะเท่าที่จำเป็นต่อการยื่นฟ้องพร้อมกำหนดมาตรการควบคุมการใช้ข้อมูลเพื่อคงไว้ทั้งการคุ้มครองสิทธิส่วนบุคคลและการรับรองสิทธิในการเข้าถึงความยุติธรรม #ดร.ทนายโตน