ในกรณีไม่ได้จดทะเบียนสมรส สิทธิในบุตรตามกฎหมายไทยต้องพิจารณาตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1546 ซึ่งกำหนดว่า บุตรที่เกิดจากหญิงที่ไม่ได้สมรสกับชาย ให้ถือว่าเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของมารดาแต่เพียงฝ่ายเดียว เว้นแต่บิดาจะได้จดทะเบียนรับรองบุตรหรือมีคำพิพากษาศาลให้เป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมาย ดังนั้นสิทธิในการปกครองบุตร จะอยู่ที่มารดาทั้งในเรื่องการเลี้ยงดู การตัดสินใจ และการจัดการเกี่ยวกับตัวเด็ก
อย่างไรก็ตาม หากบิดาได้ดำเนินการรับรองบุตรตามกฎหมายแล้ว สิทธิจะเปลี่ยนไป บิดาจะมีอำนาจปกครองร่วมกับมารดา เว้นแต่จะมีการตกลงหรือคำสั่งศาลกำหนดเป็นอย่างอื่น ในกรณีที่เกิดความขัดแย้ง เช่น บิดาไม่ยอมให้มารดานำบุตรไปอยู่ด้วย หรือแทรกแซงการเลี้ยงดูโดยไม่มีสิทธิ มารดามีสิทธิใช้กฎหมายคุ้มครอง เช่น การร้องขอศาลให้มีคำสั่งคุ้มครองสิทธิผู้ปกครอง หรือร้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัวเพื่อกำหนดอำนาจปกครองให้ชัดเจน
หากบิดายังไม่ได้รับรองบุตร จะไม่มีอำนาจตามกฎหมายที่จะห้ามหรือแทรกแซงการตัดสินใจของมารดาได้ หากมีการคุกคามหรือพยายามแย่งตัวเด็ก อาจเข้าข่ายความผิด เช่น ความผิดฐานพรากผู้เยาว์ตามกฎหมายอาญาพิจารณาตามพฤติการณ์เป็นรายกรณี #ดร.ทนายโตน